zdjecie_01 zdjecie_02 zdjecie_03 zdjecie_04 zdjecie_05

Nowa Wieś Podgórna

 

- mapa_nw_podgorna.jpg

     Nowa Wieś Podgórna, to mała urokliwa miejscowość, z dala od szumu miast i miasteczek niektórzy mówią „na końcu świata.” Sielski świat nad rzeką Wartą, pełen uroczysk, starorzeczy, pastwisk, starych potężnych dębów, nieprzebytych lasów, czystego, nieskażonego przemysłową technologią powietrza. Wieś na skraju powiatu wrzesińskiego, stanowi również granicę gminy Miłosław. Granicą jest rzeka Warta, która na odcinku naszej Wsi, swoim nurtem, zakolami i niepowtarzalnym krajobrazem środkowego dorzecza, Żerkowsko- Czeszewskiego parku krajobrazowego i Natury 2000, tworzy zarys naturalnego południowego krańca gminy i powiatu. Z samej nazwy Nowa Wieś Podgórna, wynika, że położona jest z różnicą przewyższenia, między jedną częścią wsi a drugą, na około 74 metry. Z tegoż przewyższenia spoglądając, widać urzekający, naturalnie ukształtowany brzeg Warty, łagodnie opadający ku wodzie, raj dla wędkarzy, kajakarzy i wszelkiego rodzaju wodniaków. Jest to miejsce rozlicznych zielonych połaci, wiekowych rozłożystych dębów, pełnych grzybów, jagód i natury lasów. Zwierzyny ciągnącej do wodopoji, przeróżnych kęp zarastających nadwarciańskie rozlewiska. Mokradeł, pełnych żurawi, bocianów, czapli siwych, dzięciołów, kukającej kukułki, sów a nawet orłów bielików, czy ukrytych w przeróżnych zakamarkach i zagłębieniach nietoperzy.

- 1_nw_podgorna.jpg

     Widać też, łąki nadwarciańskie z soczystą zielenią traw rosnących naturalnie, dzięki wylewowym osadom, a w nich przemyślnie ukryte gniazda bażantów, kuropatw, cietrzewi, przepiórek i pewnie jeszcze innego ptactwa, wychowującego swoje następne pokolenia. W zimie zaś, rażących nieskazitelnie czystą bielą śniegu, leżącego jak na Syberii do późnej wiosny. Nie da się nie zauważyć w oddali, strumyka wpływającego do rzeki, zmysłowo, leniwie wijącego się po piaszczystym dnie, zwanego zwyczajowo zimną wodą, kryształowo czystą, o temperaturze nawet w letnie upały 6 stopni C. Przy nim, rozbijane były w nieodległych czasach obozowiska, a nurt szemrzącego strumyka, był ukojeniem dla obozowiczów i naturalną, a jakże skuteczną chłodnią artykułów żywnościowych. Elementem zaś prastarej architektury krajobrazu, są rzucające się w oczy tworząc niepowtarzalne uroczyska-starorzecza. Dzięki geologicznym przemianom, pewnie globalnie uzasadnionym, zmieniało się koryto rzeki, prostowało, czy też napotykając na przeszkodę, tworzyło zakola, urozmaicając tym samym płaski Wielkopolski horyzont. 

- 3_nw_podgorna.jpg - 4_nw_podgorna.jpg

     Stare koryta, zarastające, nieruchome, z niezmierzoną tonią i specyficzna fauną, dodają uroku dorzeczu Warty. Rechoczące w nich żaby, niecodzienne ryby, pływające kolorowe nenufary, opowiadają w swym rozkwicie o zapomnianych flisakach, praczkach, letnikach, przyjeżdżających tłumnie w gościnne progi Dworu Ostojskich, czy też o tragicznych powodziach, niszczących bezlitośnie całe dobytki. Patrząc na lewo, widać prom na rzece, malowniczy, bardzo prosty w swej konstrukcji, a jakże skuteczny i operatywny. Przewozi pojazdy i ludzi przez rzekę od niepamiętnych lat. Jest również miejscem pogawędek, konwersacji, wymiany poglądów i informacji podczas tych krótkich chwil kursu na tamtą, czy tą stronę. Będąc na środku rzeki, widzi się w rwącym nurcie uciekający czas, mijające chwile, lata, wieki, pokolenia, a rzeka wciąż taka sama, fascynująca, niespokojna, groźna. Malowniczy krajobraz, urzekający i niepowtarzalny urok, głębia, szum płynącej wody, sprawia że chce się żyć, przeżywać i czuć naturę wiecznie. 

- 5_nw_podgorna.jpg - 6_nw_podgorna.jpg

     Niedaleko promu, niegdyś przy bramie wjazdowej włości Ostojskich, osobliwość przyrodnicza, autentyczna, zdrowo rosnąca, od co najmniej 150 lat, gruszka na wierzbie. Jak opisuje pani prof. Czarna, z Katedry Botaniki Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu, -cytat:( Na terenie Nowej Wsi Podgórnej, położonej na prawym brzegu Warty, w gminie Miłosław, w powiecie Wrzesińskim, występuje bardzo rzadki, nie rodzimy w naszej florze, gatunek drzewa Pyrus salicjfolia Pal (Grusza wierzbolistna), zwany powszechnie gruszą na wierzbie. Owoce tego drzewa, o typowym kształcie gruszkowatym i specyficznym, dość cierpkim smaku gruszy polnej (Pyrys pyraster Burgsd.) są osadzone na krótkich szypułkach. Grusza wierzbolistna, występuje na Kaukazie i Azji Mniejszej. Na terenie Wielkopolski, znane są dwa stanowiska tego drzewa,- jedno występuje w parku przy zamkowym w Kórniku, a drugie, w Nowej Wsi Podgórnej)- koniec cytatu. Prawdopodobnie, sam Miczurin przywiózł z dalekiego Kaukazu sadzonki i je tu posadził, uznając te właśnie miejsca za najbardziej odpowiednie. 

- 7_nw_podgorna.jpg

Po drugiej zaś stronie rzeki, za malowniczym kamiennym mostem, odbijająca w lewo od Warty mała, niepozorna, prawie nieruchliwa rzeczka Lutynia, płynąca leniwie wprost pod pałac w Śmiełowie i przypałacowy ogródek Zosi, w którym to odbywa się corocznie, pod koniec sierpnia najazd na Smiełów i niekończące się recytacje Pana Tadeusza, z jak żywym wspomnieniem naszego wieszcza Adama Mickiewicza. 

- 9_nw_podgorna.jpg - 10_nw_podgorna.jpg

 

- 11_nw_podgorna.jpg- 12_nw_podgorna.jpg

 Zarys historii Nowej Wsi Podgórnej.

Nowa Wieś Podgórna, historię swoją pisze rzeką, Wartą. Od zarania wieków, związana z rzeką i naturalną na rzece granicą, niegdyś między zaborami, Pruskim i Rosyjskim, jeszcze do niedawna, między województwami, a obecnie między powiatami i gminami. Granicą, którą można kiedyś było przekraczać, tylko za przyzwoleniem władz granicznych. Punkt graniczny w czasie rozbiorów, znajdował się na początku naszej wsi, przy samym przekraczaniu rzeki, stąd pozostała, do dziś zwyczajowa nazwa tego miejsca, Amt. Pozostał również, okazały budynek z czerwonej cegły, będący niegdyś koszarowcem wojsk Pruskich i siedzibą pograniczników.

- hist_nw_podgorna.jpg

W czasie II wojny światowej, szkoła dla młodych Hitlerowskich aktywistów. Później budynek mieszkalny, dla tych co potracili wszystko w czasie wojny a następnie ośrodek kolonijny, dla wielkopolskich dzieci. Aktualnie, sprzedany prywatnemu właścicielowi. Od kilku lat, stoi opuszczony, bez pomysłu na dalsze wykorzystanie. Obok, budynek mniejszy, służący dawniej za stajnię dla koni, a przed nimi bruk, dziś mocno zarośnięty trawą, a niegdyś, miejsce zbiórek patroli konnych, strzegących przygraniczne tereny. Przed budynkami, stara, ręczna pompa wody pitnej, kiedyś jedyna w okolicy, a dziś rozebrana, zapomniana, niepotrzebna.

Bliżej rzeki, po drugiej stronie drogi, prowadzącej do lasu, stał niegdyś Dwór klasycystyczny, z końca XVII w. należący do znanej z patriotyzmu i oddania dla ziemi Polskiej, rodziny Ostojskich. 

- 13_nw_podgorna.jpg - 14_nw_podgorna.jpg

Dwór ten, w czasie rozbiorów, mimo przygranicznego położenia, przez wiele pokoleń służył, jako schronienie, dla ukrywających się powstańców, był również tajnym składem powstańczej broni, - karabinów, amunicji, szabli, kos, także umundurowania. Szczęśliwie, przetrwał wszelkiego rodzaju zawieruchy wojenne. Jeszcze w latach 70-tych, czyli trzydzieści kilka lat temu, tętnił życiem. Przyjmował letników, kwitły nadrzeczne wywczasy, huczno było w dworskiej karczmie, zewsząd ściągali goście.

Słynne były wystawne dożynki przy Dworze. 

- 15_nw_podgorna.jpg - 16_nw_podgorna.jpg

 - 17_nw_podgorna.jpg

Niestety, po śmierci najstarszego z rodu Ostojskich, rodzina dwór odsprzedała państwowej instytucji, ta w porę nie zadbała o prawidłowe jego zabezpieczenie i Dwór uległ w bardzo krótkim czasie, całkowitemu zniszczeniu. Dziś pozostał po nim fragment narożnego muru, poddworska piwnica i wozownia, aktualnie przebudowana na garaż. 

- 18_nw_podgorna.jpg - 19_nw_podgorna.jpg

W drugiej części wsi, położonej za dość stromym wzniesieniem, blisko dworskich, później PGR-owskich zabudowań gospodarskich, znajdował się pałacyk, właścicieli dóbr Nowej Wsi Podgórnej, rodziny Baranowskich. Dziś na jego fundamentach stoi wielorodzinny budynek mieszkalny.

Jest w naszej Wsi również, były budynek szkolny, wpisany w krajobraz prawdopodobnie od ubiegłego wieku, ufundowany przez rodzinę Baronowskich. Przez wiele pokoleń, edukował miejscową społeczność. Pierwszą nauczycielką była córka Baranowskich. 

- 20_nw_podgorna.jpg

Dziś niestety zaniedbany, czeka na możliwość powrotu do dawnej egzystencji. Dzieci i młodzież, w spontanicznym czynie, odremontowała klasę lekcyjną byłej Szkoły, z przeznaczeniem na świetlicę wiejską. Mimo sędziwego wieku, była sala lekcyjna po remoncie, służy za miejsce spotkań, zebrań, zabaw, integracji i pracownię komputerową. Budynek ten, jest podstawowym elementem w planie odnowy naszej Wsi.

Również symbolem dawnych granicznych czasów, jest kamień na rozdrożu, stojący przy drodze na skraju lasu. Wysoki, okrągły, ociosany granit, służący niegdyś do wiązania koni, w czasie gdy gospodarz szedł załatwiać sprawy przekroczenia granicy. 

- 21_nw_podgorna.jpg

Dzisiaj, jest to miejsce spotkań mających się ku sobie par, liczących na magiczny wpływ stojącego wieki kamienia a także miejsce zborne grzybiarzy, po obfitych zbiorach w naszych rozległych lasach. Także przeprawa promowa przez rzekę, no i sam prom, pamiętający zapewne historię naszej Wsi najlepiej, zdarzenia odległych lat, ludzi którzy tu mieszkali i z konieczności przeprawiali się na drugą stronę, do innego świata. 

- 22_nw_podgorna.jpg

Prom jakże prosty w swej przedwiekowej konstrukcji, można rzec prymitywny i ta właśnie prostota, wręcz prymitywizm, daje poczucie stabilności, bezpieczeństwa na wodzie. Jak opowiadają najstarsi mieszkańcy, zawsze taki sam. Dawniej, jak sięgają pamięcią, mniejszy bo i potrzeby były mniejsze, tylko powózki konne i piesi. W dniu rozpoczęcia II-giej Wojny Światowej zatopiony na rozkaz d-cy wojsk polskich i nigdy nie odnaleziony. Po wojnie zbudowany nowy, zgodnie z nowymi czasy większy. Kursujący prom, między jednym a drugim brzegiem, jest od zawsze jedynym łącznikiem podzielonych rzeką „dwóch światów”, - niegdyś zaborów, języka, kultury, wiary a obecnie wspólnych koligacji rodzinnych, wspólnych potrzeb, interesów, kościoła i cmentarza.

Wierni Nowej Wsi Podgórnej, mają swój okazały zewsząd widoczny kościół, po drugiej stronie rzeki. 

- 23_nw_podgorna.jpg

Dumny, pamiętający zapewne wiele zawirowań historycznych, ze strzelistą lśniącą w słońcu wieżą, odmierzającą na cztery strony świata, czasy dawniejsze i dzisiejsze dwudziestego pierwszego wieku. Podczas remontu tejże wieży, w 1996r. znaleziono zapiski dotyczące budowy świątyni. Wynika z nich, że przedtem w pobliżu dzisiejszego, był kościółek drewniany który spłonął. Budowa nowego, murowanego rozpoczęła się w 1883r. na wiosnę i jesienią było już w nim odprawione pierwsze nabożeństwo. Cały materiał potrzebny do budowy, spławiany był rzeką.

Wewnątrz, w głównym wejściu, po lewej stronie, rzuca się w oczy czarna, misternie wykonana tablica, ku czci Jana III Sobieskiego, w dwusetną rocznicę Odsieczy Wiedeńskiej. 

- 24_nw_podgorna.jpg

Ołtarz zaś, to kult św. Wojciecha, bo kościół jest pod jego wezwaniem, umieszczony jest w nim obraz, przedstawiający moment okrutnego zamordowania patrona. Kościół wiary i nadziei, smutku i tęsknoty, za pozostawionymi po tamtej stronie rzeki, na przykościelnym cmentarzu bliskimi. Kontakt wiernych ze świątynią, od wieków uzależniony jest, od warunków panujących na rzece. Rzeka jak to rzeka, kapryśną jest. Bywa, że wylewa, że jest skuta lodem, albo całkiem prawie wyschnięta. Bywa i tak, że prom z jakiejś przyczyn odmawia posłuszeństwa. Zdarzało się, że pochówek trzeba było czynić objeżdżając 36 km przez most w Pyzdrach, a kościół i cmentarz, widać po drugiej stronie na wyciagnięcie ręki. Takie są w naszej wsi, uwarunkowania przestrzenno historyczne.

Był za Wsią, według opowiadań najstarszych, rdzennych mieszkańców Nowej Wsi Podgórnej, cmentarz ewangelicki. Dziś miejsce to przypomina bardziej park w szczerym polu. 

- 25_nw_podgorna.jpg

We wspominkach, pojawia się również, postać majętnego Żyda, mieszkającego na Amcie. W historycznym wątku naszej Wsi, nie możemy pominąć naszego wieszcza, Adama Mickiewicza, który to, prawdopodobnie, podczas podróży do pobliskiego Śmiełowa i późniejszych wypraw na spotkania z uroczymi z dworkami u Ostojskiego, przeprawiał się kilkakrotnie na tamtą i tą stronę rzeki naszym promem.

Menu
Gmina Miłosław,
Wrzesińska 19, 62-320 Miłosław, pow. Wrzesiński, woj. wielkopolskie
tel.: 61 438 20 21, email: sekretariat@miloslaw.info.pl
NIP: 789-16-38-190
projekt i hosting: INTERmedi@  |  zarządzane przez: CMS - SPI
Niniejszy serwis internetowy stosuje pliki cookies (tzw. ciasteczka). Informacja na temat celu ich przechowywania i sposobu zarządzania znajduje się w Polityce prywatności.
Jeżeli nie wyrażasz zgody na zapisywanie informacji zawartych w plikach cookies - zmień ustawienia swojej przeglądarki.
x